Historie

Tot 1987 was er in Nederland geen officiële opvang. Asielzoekers werden bij aankomst in Nederland verwezen naar de Sociale Dienst en kregen een uitkering. Door een toenemende instroom, in eerste instantie vooral van Tamils uit Sri Lanka, werd in november 1987 de Regeling Opvang Asielzoekers (ROA) van kracht. De eerste vier asielzoekerscentra gingen open. Het Project Opvang Asielzoekers (POA) was in deze centra verantwoordelijk voor de voedselvoorziening en persoonlijke begeleiding van asielzoekers.

De start van het COA

In 1992 werd de verzelfstandiging van de asielopvang voorbereid. De uitvoerende ambtenaren werden gedetacheerd in de Interim Stichting Opvang Asielzoekers (ISOA). In 1993 nam het Kabinet-Lubbers III het besluit om de ISOA en POA samen te voegen tot de Centrale Opvang Asielzoekers. Dat was formeel nog de voorloper van het huidige COA. Op 1 juli 1994 werd de Wet COA bekrachtigd en ging het Centraal Orgaan opvang asielzoekers officieel als zelfstandig bestuursorgaan van start. In dat jaar werd ook de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het toelatingsbeleid.

De beginjaren: grote instroom

In de beginjaren van het COA steeg het aantal asielzoekerscentra sterk. Het was een tijd van pionieren. Het personeelsbestand groeide en de aandacht ging vooral uit naar het verwerven van opvanglocaties. Na deze pioniersfase besteedde het COA meer aandacht aan de begeleiding van asielzoekers. Zo boden we vanaf die tijd medische zorg, de mogelijkheid om onderwijsprogramma’s te volgen – bijvoorbeeld voor de Nederlandse taal – en voorlichting over de asielprocedure en het leven in Nederland. Deze uitbreiding van het takenpakket ging gepaard met de professionalisering van het COA als bedrijf.

Pieken en dalen

2001 zorgde met bijna 84.000 asielzoekers voor een historische piek in de omvang van de opvang. Het aantal bewoners nam vervolgens geleidelijk af, tot 15.000 in 2012. Vanaf eind 2013 groeide het COA weer en in 2015 verbleven er zo’n 50.000 asielzoekers in de opvang. Daarna nam het aantal bewoners opnieuw af, tot 21.000 asielzoekers eind 2017. In 2018 stagneert de daling en neemt het aantal bewoners toe tot (eind 2018) 22.700, door een langere verblijfsduur en een licht hogere instroom.
Klik hier voor het historisch overzicht opvang.

Veranderingen

Het COA speelde steeds in op veranderingen. In de afgelopen tien jaar waren dat bijvoorbeeld het generaal pardon (2007), de nieuwe asielprocedure (2010), het inrichten van gezinslocaties (2011) en de invoering van de landelijke en provinciale regietafels (2015).
Er vonden in de loop der jaren verschillende reorganisaties plaats, zowel in de opvang als de bedrijfsvoering. In 2012 werd een groot aantal azc's gesloten. In de loop van 2014 en 2015 werden juist veel locaties geopend, waaronder noodopvanglocaties met een tijdelijk karakter. Vanaf 2016 gingen er weer locaties dicht en vanaf 2018 zijn weer nieuwe locaties nodig. De personele bezetting van het COA beweegt altijd mee met deze fluctuaties.